همه ستارگان در شب مي‌درخشند، اما نه مثل شباهنگ! ستاره شباهنگ درخشان‌ترين ستاره شب است. نام عربی آن شعراي يماني و نام انگليسي آن Sirius است. نام Sirius از كلمه يوناني  Seirius به معني کلمهsearing" " یا"scorching" به معنای داغ و سوزان گرفته شده است. شباهنگ با قدر منفي 1.47 دو مرتبه درخشان‌تر از هر ستاره ديگري در آسمان شب است.

اين ستاره در شب‌هاي زمستان براي ناظران نيمكره شمالي بخوبي قابل مشاهده است. براي پيدا كردن اين ستاره، از صورت فلكي شكارچي (Orion) به عنوان راهنما استفاده كنيد. سه ستاره كمربند شكارچي را 20 درجه در جهت جنوب‌شرقي دنبال كنيد تا به شباهنگ برسيد. مشت شما در امتداد بازو تقريباً ده درجه را در آسمان مي‌پوشاند.

ستاره شباهنگ به ابط‌الجوزا (Betelgeuse)در صورت فلكي شكارچي و شعرای شامی (Procyon) در كلب اصغر، يك نشان معروف ستاره‌اي به نام مثلث زمستاني را تشكيل مي‌دهند.

شباهگ، ستاره ای سفید و در رده‌بندي طيفي در رده A1 قرار دارد. این ستاره اکنون در مرحله هيدروژن سوزی قرار دارد و دمای سطح آن به 9880 درجه کلوین می رسد.

شباهنگ در اصل 23 مرتبه درخشان‌تر از خورشيد است و جرم و قطري در حدود دو برابر خورشيد دارد. البته معلوم است كه شباهنگ نسبت به خورشيد از زمين دورتر است. اما نه آنچنان دورتر؛ شباهنگ تنها 8.5 سال نوري از زمين فاصله دارد و پنجمين ستاره نزديك به خورشيد است.

در سال 1844، فرديش بسل (Friedrich Bessel) ستاره‌شناس آلماني مشاهده كرد كه كه شباهنگ داراي لرزش و تكان است، انگار كه داراي همدمي است. در سال 1862، آلوان كلارك (Alvan Clark) به هنگام تست كردن تلسكوپ 18 اينچي خود (بزرگترين تلسكوپ شكستي در آن زمان) پرده از اين راز گشود و كشف كرد كه شباهنگ در واقع يك ستاره تنها نيست؛ بلكه داراي يك همدم است.

عكس هابل از Sirius A و Sirius B

اين همدم كه ملقب به شباهنگ بي (Sirius B) است، جرمي معادل خورشيد در حجمي به كوچكي زمين دارد. هر اينچ مربع از اين همدم حدود 2.5 تن جرم دارد! بسیار گرمتر از شعرای یمانی است و دماي سطح آن در حدود 24800 درجه كلوين است. شباهنگ بي يكي از سه كوتوله معروف آسمان شب است. دو ستاره دیگر شعرای شامی B  و 40 Eridani B هستند. خود شباهنگ به عنوان شباهنگ اي (Sirius A) هم ناميده مي‌شود.

منابع